kolorujeMY
Armia Krajowa
Edgar Trzcieliński
Autor: Edgar Trzcieliński
15/02/2015
W dniu wczorajszym obchodziliśmy 73 rocznicę powstania Armii Krajowej. Z tej okazji warto pochylić się choćby nad podstawowymi informacjami o największej armii podziemnej w historii Europy.

Geneza:

  • 27.09.1939 - z rozkazu marszałka Rydza Śmigłego powstaje Służba Zwycięstwa Polski, organizacja o charakterze wojskowo-politycznym, za której stworzenie odpowiedzialny był gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz „Torwid” .
  • 13.11.1939 - Premier i Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski powołuje Związek Walki Zbrojnej, opierający się na strukturach SZP. ZWZ podlegała Komendantowi Głównemu gen. Kazimierzowi Sosnkowskiemu.
  • 14.12.1942 - z rozkazu Naczelnego Wodza, dokładnie 23 lata po wybuchu zwycięskiej dla Polski wojny bolszewickiej, została powołana Armia Krajowa.

 

  

 
Cele AK:

  1. Zjednoczenie na płaszczyźnie ponadpartyjnej wszystkich organizacji zbrojnych istniejących w kraju.
  2. Walka bieżąca z okupantem. Podstawowymi formami działania miały być:
    • sabotaż,
    • dywersja,
    • wywiad 
    • i propaganda. 
  3. Powstanie powszechne, do którego nie doszło na skutek wydarzeń geopolitycznych w Europie.

   

 

 

   

 

Armia Krajowa scaliła m.in.:

  1. Związek Walki Zbrojnej, z którego AK bezpośrednio się wywodzi. 
  2. Gwardię Ludową WRN-PPS (nie mylić z komunistyczną Gwardią Ludową).
  3. Narodową Organizację Wojskową – częściowo.
  4. Konfederację Narodu.
  5. Narodowe Siły Zbrojne – częściowo.
  6. Bataliony Chłopskie - częściowo.

W efekcie stan liczebny AK w 1944 r. wynosił 300 000 – 350 000 żołnierzy (dane za IPN).

 

 

Terenowe struktury AK:

Były one oparte na przedwojennym podziale administracyjnym – okręg odpowiadał dawnemu województwu, a obwód – powiatowi. Dwa do trzech okręgów złączonych pod jednym dowództwem tworzyło obszar. Pojawił się również pośredni szczebel – inspektorat, obejmujący zazwyczaj dwa, trzy obwody. 

 

 

 

Komendanci Armii Krajowej:

  • gen. dyw. Michał Tokarzewski-Karaszewicz - 27.09.1939 - 03.1940
  • gen. broni Kazimierz Sosnkowski - 03.1940 - 18.06.1940
  • gen. dyw. Stefan Rowecki - 18.06.1940 - 30.06.1943
  • gen. dyw. Tadeusz Komorowski - 30.061943 - 02.10.1944
  • gen. broni Leopold Okulicki - 02.101944 - 17.01.1945

Zwierzchnikiem Komendanta Armii Krajowej był Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. 

   

  

Wybrane wydarzenia:

  • 19.09.1940 - 27.04.1943 - Rotmistrz Witold Pilecki dobrowolnie trafia do Auschwitz, żeby tam zorganizować konspirację wojskową i zdobyć wiarygodne dane o zbrodniach popełnianych przez Niemców.
  • 04.1941 - 04.1944 - akcja N, której celem była realizacja działań dywersyjno-propagandowych prowadzonych wśród Niemców. Apogeum działalności Akcji N nastąpiło w 1943, kiedy sieć organizacyjna przedsięwzięcia obejmowała większość obszaru kraju, łącznie ze Szczecinem, Wrocławiem i miastami wschodniej Polski.
  • 12.08.1943 - akcja Górala, jedna z najlepiej przygotowanych akcji zbrojnych ruchu oporu w Europie. W samym centrum Warszawy oddział KG AK “Motor” uprowadził niemiecki samochód bankowy z pieniędzmi o wartości 150 mln zł. 
  • 10.1943-07.1944 - akcja Antyk, której celem była  kontrpropaganda, ukazywanie społeczeństwu zafałszowań propagandy komunistycznej, rzeczywistego oblicza ustroju sowieckiego i prawdziwych zamiarów ZSRR wobec Polski – zmierzających do pozbawienia jej niepodległości.
  • 16.01.1944 - 26.07.1944 - epopeja 27 Dywizji Piechoty  - największej jednostki polowej sformowanej w ramach AK.
  • 01.02.1944 - udany zamach na  dowódcę SS i Policji na dystrykt warszawski Generalnego Gubernatorstwa Franza Kutscherę.
  • 25-26.06.1944 - Bitwa pod Osuchami  - największa bitwa partyzancka w Polsce podczas II wojny światowej. Odbyła się w lasach Puszczy Solskiej i była punktem kulminacyjnym niemieckiej akcji przeciwpartyzanckiej Sturmwind II
  • 07-13.07.1944 - operacja “Ostra Brama” czyli zwycięskie powstanie przeciw Niemcom w Wilnie (w ramach akcji Burza).
  • 22-28.07.1944 - zwycięskie powstanie przeciw Niemcom we Lwowie (w ramach akcji Burza).
  • 25-26.07.1944 - operacja Most III, wywiad AK zdobywa elementy pocisku V2 i przekazuje je do Londynu.
  • 01.08-02.10.1944 - Powstanie Warszawskie. 

 

Akcja Burza 
Celami akcji było:

  1. Uświadomienie Sowietom, że na wyzwolonych z okupacji niemieckiej terenach Polski w granicach sprzed 1939 gospodarzami są Polacy.
  2. Zanegowanie alianckiego podziału na strefy operacyjne, które oddawały Polskę w ręce Sowietów.
  3. Skłonienie ZSRR do uznania władzy Rządu RP w Londynie.
  4. Spowodowanie przybycia do Polski sił aliantów zachodnich i jednostek Polskich Sił Zbrojnych  na zachodzie.

Jak wiecie z historii, cele te nie zostały zrealizowane. 2,5 mln Sowietów wkroczyło na teren Rzeczypospolitej, jej wschodnią połowę wcielając do ZSRR, a w zachodniej tworząc marionetkowe państwo, na którego czeli stanęli zawsze lojalni wobec Związku Radzieckiego komuniści.

 

19 stycznia 1945 r. dowódca AK, gen. Leopold Okulicki podjął decyzję o rozwiązaniu Armii Krajowej.

Wiele jednostek podjęło walkę z Sowietami i polskimi komunistami. Ale to już inna historia, historia Żołnierzy Wyklętych.